“Chuyện ấy” dưới mái nhà XHCN

Chả là hôm nay đọc được một bài viết trên New York Times.

Why Women Had Better Sex Under Socialism

Nội dung của bài viết ngắn gọn là nói về chuyện phụ nữ sống dưới chế độ xã hội chủ nghĩa có đời sống tình dục thỏa mãn hơn so với phụ nữ ở các xã hội khác, đặc biệt ở xã hội tư bản. Nguyên nhân được giải thích do chủ nghĩa xã hội đề cao việc “giải phóng phụ nữ”, dẫn đến chế độ phúc lợi xã hội tốt, việc làm được đảm bảo và quyền bình đẳng được thúc đẩy. Điều này giảm áp lực thu nhập và gánh nặng chăm sóc gia đình của người phụ nữ, giúp họ tận hưởng đời sống tình dục tốt hơn so với ở phương Tây, nơi áp lực cạnh tranh cao hơn và phụ nữ không nhận được nhiều hỗ trợ từ chính phủ. 

Phải chăng điều này góp phần giải thích hiện tượng bùng nổ dân số ở Việt Nam từ khoảng nửa sau thế kỉ 20 cho đến nay, bên cạnh các lý do như chiến tranh hay ý thức kế hoạch hóa gia đình? Mình chưa có thời gian nghiên cứu sâu hơn nên hứa hẹn sẽ quay lại vấn đề này cặn kẽ hơn khi có dịp. Nhưng cũng phải thừa nhận tư tưởng về hôn nhân và tình dục của rất nhiều cô, bác mà mình đã từng tiếp xúc không hẳn “truyền thống” như nhiều người từng nghĩ. Nếu như đọc nhiều sách ngày xưa và để ý trong ngôn ngữ hàng ngày thì có thể đoán chuyện ấy của phụ nữ VN giai đoạn trước mở cửa cũng đã rất cởi mở rồi.

Tuy nhiên, nếu đặt dưới góc độ về phúc lợi xã hội và sự giải phóng phụ nữ thì mình cũng muốn so sánh với các nước Bắc Âu xem như thế nào. Dù khác về chế độ chính trị, các chính sách xã hội và vị trí của người phụ nữ ở các quốc gia này cũng tương đối tự do. Liệu họ có cảm thấy thỏa mãn hơn các nước XHCN hay không?

Nay vừa đọc xong thì ghi ra vài dòng. Ghim lại đợi rảnh sẽ đọc thêm về vấn đề này, khá là hay ho và gợi cảm, hehe.

Women's Euro Final - 2017 Aug 6-1

Chủ nhật rồi, 6/8/2017 là ngày diễn ra trận chung kết Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2017 (Women’s Euro 2017). So với bóng đá nam, bóng đá nữ trên thế giới nhìn chung không nhận được sự quan tâm nhiều, ngay cả ở châu Âu vốn nổi tiếng nam nữ bình đẳng cũng không có nhiều thông tin về giải so với các giải của nam. Ở Việt Nam thì giải này lại càng xa lạ hơn và hầu như không được quan tâm.

Tuy nhiên, trận chung kết tuần rồi lại có sự góp mặt của đội tuyển nữ Đan Mạch, đá với Hà Lan, nước chủ nhà. Thế là tôi lại có dịp đi xem bóng đá ngoài trời ở Aarhus.

Với dân số chỉ hơn 5 triệu người lại chưa bao giờ là một thế lực của bóng đá châu Âu, Đan Mạch từng gây bất ngờ khi đội tuyển bóng đá nam của họ lên ngôi đầu châu Âu vào năm 1992 với tư cách đội thay thế cho Nam Tư do chiến tranh mà bỏ cuộc. Cũng phải lâu lắm rồi bóng đá Đan Mạch mới lọt vào một trận chung kết châu Âu nên lần này người dân Đan Mạch hi vọng đội tuyển bóng đá nữ của họ có thể lặp lại thành tích 25 năm trước của những người đồng nghiệp nam.

Women's Euro Final - 2017 Aug 6-2

Không khí của ngày diễn ra trận chung kết thật sôi động. Chính quyền thành phố cho lắp hẳn một màn hình lớn ở quảng trường. Dù chỉ bóng đá nữ thôi mà cả quảng trường chật cứng, trở thành một ngày hội cuối tuần. Khi trậu đấu diễn ra, không khí không thật sôi động như xem bóng đá ở Việt Nam lắm, lâu lâu mọi người lại ồ lên hoặc suýt xoa khi có một pha bóng bị bỏ lỡ chứ không nghe thấy trống kèn tưng bừng như ở nhà. Tất cả mọi người đều chăm chú cổ vũ cho đội tuyển quốc gia.

Nhưng thật đáng tiếc, kết thúc trận đấu Đan Mạch đã thua Hà Lan 2-4, thế là về nhì. Như vậy là không thể xem cách người dân Đan Mạch ăn mừng như thế nào. Sau trận đấu mọi người đều lặng lẽ về nhà, trả lại Aarhus sự yên tĩnh ngày chủ nhật.

Mình chưa xem chung kết bóng đá nữ có đội tuyển Việt Nam ở nơi công cộng bao giờ. Nhưng hi vọng sẽ có đông đảo người cổ vũ như thế này, không thì bất công với họ lắm.

Women's Euro Final - 2017 Aug 6-6

Chuyện cái tổ chim

(Thật ra trên bài viết đăng tải trên Barcode tháng 7/2017 và trên Facebook đều dùng từ “chuồng chim”. Sau đó ở đây mình nghĩ lại, dùng từ “tổ chim” có vẻ nghe “đỡ lúa” hơn, nghe “sang” hơn nên dùng “tổ chim” ở đây để thử nghiệm, hehe. Tuy nhiên, bản thân mình cũng tự phân vân không biết là “chuồng chim” hay “tổ chim” nghe đúng hơn, vì theo mình “tổ chim” thì mang tính tự nhiên, do chim tự làm hơn, còn “chuồng chim” thì chắc chắn là do con người tạo ra.

Bài viết trên Barcode Magazine ngày 6/7/2017. Link tại đây

Chuyện này xảy ra từ vài tháng trước.

Ở trên đường Pasteur, gần khúc giao với đường Tôn Thất Thiệp, ở ngay đền thờ Ấn giáo, có một con hẻm nhỏ.

Trong con hẻm đó có một tổ chim bồ câu.

20626168_10155516335298397_7029307150932302165_o

Đó là một cái tổ lớn gồm hàng trăm hốc nhỏ, được xây dính vào tường bằng gạch đỏ. Tổ chim nằm kế một cửa hàng chuyên bán đồ nội thất cổ sưu tầm, được che bóng bởi một cái cây già chắc đã phải gần trăm tuổi, cùng chia sẻ chung bức tường với nó.

Tôi phát hiện con hẻm nhỏ yên tĩnh này vài năm trước, trong một lần tình cờ đi lang thang chụp ảnh vào ngày nghỉ. Đó là một góc khuất thú vị ở Sài Gòn mà không phải ai cũng biết, dám cá rằng những trang web chuyên về địa điểm check-in cho giới trẻ cũng chưa hề đề cập đến nơi này. Đứng ở đây vào một ngày đẹp trời, có lúc bạn sẽ thấy hàng chục chú chim bồ câu bay đến, lấp ló giữa hàng trăm cái chuồng nhỏ, bỏ mặc bạn đang ngẩn ngơ để vui đùa như đang ở nhà của chúng. Có một dòng chữ ở dưới, ghi rằng “tổ chim bồ câu từ năm 1920”, không biết có thật là từ 1920 hay không nhưng rõ ràng chất liệu gạch, lối xây dựng cho thấy tổ chim đã được xây dựng từ rất lâu. Không ai biết rõ ai là người đã xây tổ chim, nhưng những người ở trong con hẻm này cũng khẳng định thứ này đã được xây từ thời còn thuộc Pháp.

Cách đây vài tuần, tôi tình cờ đọc được một bài viết về cái tổ chim bồ câu này, viết bằng tiếng Anh, trên Saigoneer, một trang tin dành cho người nước ngoài đang sinh sống tại Sài Gòn. Bài viết có tựa đề “Những ngày cuối cùng của tổ chim bồ câu”. Ngạc nhiên, tôi vào đọc thì thấy bức ảnh tổ chim đã bị đập dang dở, kèm câu chuyện của người đàn ông đã sống cạnh tổ chim 20 năm. Không rõ lí do chính xác tại sao tổ chim lại bị đập, bài viết chỉ đoán rằng do khu vực này bị giải tỏa để xây dựng tòa nhà mới nên tất cả kiến trúc cũ ở đây đều bị tháo dỡ. Tôi thử làm một cuộc tìm kiếm nhỏ trên những trang tin tiếng Việt khác, kết quả là không có tờ báo nào viết về nơi này. Tổ chim bồ câu chỉ tồn tại trong cuộc thảo luận trên một diễn đàn nọ, và trong một bài blog hoài niệm về Sài Gòn của một Việt kiều xa xứ.

20545439_10155516338883397_2738622193504782914_o
Ảnh: Lee Starnes

Tôi giật mình lục lại đống hình của mình trong ổ cứng, cuối cùng tìm lại được một tấm ảnh duy nhất chụp tổ chim vào một ngày hè. Tấm hình phim năm nào giờ trở thành vật lưu giữ duy nhất kí ức của tôi về cái tổ chim bồ câu bằng gạch, có hàng trăm hốc nhỏ, nằm cạnh cái cây già trong một con hẻm ở ngay trung tâm Sài Gòn. Thật khó để tìm được một nơi như thế này giữa một Sài Gòn đang thay da đổi thịt từng ngày, nơi mà bạn có thể trốn vào giữa buổi trưa, tránh khỏi khói bụi và nắng nóng gần 40 độ C để ngồi dưới bóng cây ngắm lũ chim bồ câu và tận hưởng chút yên tĩnh hiếm hoi ở thành phố ồn ào này.

Ở một thành phố lớn như Sài Gòn, nếu chịu khó mày mò, người ta sẽ tìm được rất nhiều góc nhỏ như thế. Mỗi góc nhỏ lại có một điều gì đó thú vị, một công trình gì đấy, một nhân vật nào đấy, một câu chuyện nào đó đủ để những kẻ sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn hay đã trót yêu Sài Gòn lại hiểu thêm về thành phố của mình hơn. Chúng là những mảnh ghép tạo nên phần hồn của thành phố, cái phần giá trị mà chỉ những ai thật sự yêu thành phố này mới có thể hiểu được. Những chỗ như thế này, người ta thường không quan tâm đến, phần vì nó không đủ giá trị để trở thành di sản, phần vì nó không đủ hấp dẫn để làm thương mại, chỉ lặng lẽ tồn tại từ năm này qua năm khác, trở thành điểm đến của những kẻ yêu Sài Gòn và thích lang thang và âm thầm chấp nhận số phận khi người ta nghĩ ra một dự án mới sinh ra tiền ở đấy.

Nghĩ đến mà thấy tiếc, giá mà tôi còn ở Sài Gòn lúc này thì sẽ tranh thủ chạy ra chụp chút hình ảnh của phần tổ chim còn sót lại. Thế là một góc thú vị nữa của Sài Gòn đã ra đi, sau bao nhiêu góc thú vị khác đã phải nhường chỗ cho quá trình hiện đại hóa của thành phố. Tôi sợ rằng mai sau khi trở về, những góc nhỏ mà tôi đã từng lang thang sẽ không còn nữa, chỉ còn lại cảm giác lạ lẫm khi đứng giữa những khu mua sắm hiện đại, nơi mà tôi có thể tìm thấy ở bất kì thành phố lớn nào khác trên thế giới.

Tôi tự hỏi sẽ còn bao nhiêu góc nhỏ như thế này biến mất trong những năm tới, khi những giá trị tinh thần, lịch sử và văn hóa không còn đủ sức chống lại sức hút của lợi nhuận và vẻ hào nhoáng của hiện đại hóa. Tôi tự hỏi phần hồn của Sài Gòn, sẽ còn lại gì trong cơn chuyển mình của thành phố?

Dĩ nhiên, một mình tôi không trả lời được.

20617060_10155516342518397_1070435560892663507_o

Nghĩ lại từ việc tổ chim, lại thêm một lần nữa tự nhủ sau này đã muốn làm gì hay chụp gì thì phải làm ngay và luôn, chứ cứ chần chừ mãi thể nào cũng lại phải tiếc nuổi một ngày nào đấy khi không còn cơ hội nữa.

Tháng 4/2017

Tham khảo:

Bài viết trên Saigoneer.

Bài viết của một Việt kiều về chuồng chim.

Trẻ trâu hay là tự do ngôn luận?

Báo The Local của Đan Mạch hôm nay đưa một tin chấn động:

“Biểu tượng Nàng tiên cá của Copenhagen bị phá hoại để phản đối việc đánh bắt cá voi”

Chấn động thật, khi bức ảnh đăng kèm cùng bài báo là hình ảnh bức tượng Nàng tiên cá bị bôi bẩn bằng sơn đỏ, kèm với lời nhắn của thủ phạm “Đan Mạch, hãy bảo vệ những chú cá voi của quần đảo Faroe”.

2a862133ad69e05c1b3b09ee2b25bafb36c20c669a38a8bc29b56c9a71660b76

Nói thêm về bức tượng Nàng tiên cá, hay được gọi là “Little Mermaid”. Đây là biểu tượng của thành phố Copenhagen và Đan Mạch, giống như Merlion của Singapore hay Manneken Pis (chú bé đi tè) của Brussels vậy. Little Mermaid thường được xem là địa điểm phải đến mỗi khi đi du lịch đến Copenhagen, dù từ trung tâm đi bộ ra mất khoảng … 20-30 phút. Bức tượng là đóng góp của Carl Jacobsen cho thành phố để tỏ lòng tri ân tới Hans Christian Andersen sau khi thưởng thức vở ballet Nàng tiên cá dựng từ câu chuyện cùng tên của ông. Thường du khách khi đến thăm bức tượng sẽ hay … thất vọng vì bức tượng nhỏ quá, chỉ cao khoảng 1.25m và nặng tầm 175 kg, lại xám xịt và đứng cô đơn trên một tảng đá, nói chung là … không được hoành tráng theo tiêu chuẩn biểu tượng cho lắm.

Chắc hẳn hành động này, theo như lời nhắn, là để phản đối việc săn bắt cá voi trên quần đảo Faroe, một vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, dù việc săn bắt này vốn là truyền thống lâu đời của dân trên đảo.

1496137804_20170530-084135-l_69mb

Cảnh sát Copenhagen hiện đã bắt tay điều tra vụ việc. Đây không phải là lần đầu tiên bức tượng này bị phá hoại. Ngoài việc bị sơn bậy lên nhiều lần, đầu của bức tượng đã bị … đánh cắp hai lần vào năm 1964 và 1998, trong khi một cánh tay đã từng bị bẻ trộm vào năm 1984. Ngoài ra, Nàng tiên cá còn bị ném xuống biển vài lần. Thậm chí, để phản đối Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập EU vào năm 2004, ai đó là trùm khăn burqa (khăn trùm đầu của Hồi giáo) lên đầu của Nàng tiên cá. Hai năm sau đó, vào ngày 8/3/2006 ai đó lại nhét vào tay nàng một cái … dương vật giả, đổ sơn xanh và ghi chữ “March 8” như để chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ vậy. Có vẻ như Nàng tiên cá bé nhỏ đang ngày càng trở thành mục tiêu ưa thích cho các hoạt động phá hoại, một số nhằm vào mục đích chính trị.

1496137971_collage33

Dĩ nhiên, người dân và chính quyền Copenhagen rất bất bình. Một di sản quốc gia như bức tượng Nàng tiên cá thì không thể bị xâm phạm lố bịch như vậy. Sau khi kiểm tra camera an ninh, hi vọng cảnh sát sẽ tìm được thủ phạm.

Tuy nhiên, tại sao sau bao nhiêu lần bị phá hoại, người ta vẫn chưa có biện pháp bảo vệ Nàng tiên cá cho phù hợp?

Để giải thích điều này, mình nghĩ có thể dựa vào việc Đan Mạch là một xã hội tự do tư tưởng (liberal), mọi người đều có thể biểu đạt suy nghĩ và tư tưởng của mình. Tự do tư tưởng ở Đan Mạch lớn đến mức biến quốc gia này trở thành nơi nảy sinh rất nhiều ý tưởng cho thế giới, ví dụ như Đan Mạch là quốc gia đầu tiên cho phép hôn nhân đồng giới vào năm 1989, quốc gia đầu tiên có “đại sứ kĩ thuật số” (Digital Ambassador – một chức vụ chuyên làm công tác ngoại giao với các tập đoàn công nghệ). Ở Đan Mạch, tự do ngôn luận được đảm bảo tối đa, miễn là có chứng cứ hoặc lập luận thuyết phục, người ta có thể chỉ trích cả Hoàng gia Đan Mạch (vậy nên vài lần mình thấy gia đình hoàng gia … lên báo lá cải). Mức độ tự do tư tưởng cho phép người dân Đan Mạch có thể nói bất kì điều gì mình suy nghĩ, miễn là dựa trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau. Và sự tự do này cho phép xã hội Đan Mạch có những “thử nghiệm xã hội” (social experiment) mà tiêu biểu là Christiania Town (mình sẽ viết thêm về nơi này khi có thời gian).

Nhưng đôi khi người ta tự do quá lại không phân biệt được ranh giới giữa việc phá hoại và việc thể hiện quan điểm. Mình thì nghĩ với những di sản quốc gia hoặc biểu tượng văn hóa của một cộng đồng thì không nên xâm phạm như thế. Nhưng có lẽ ở Đan Mạch người ta vẫn còn đang tranh cãi đâu là giới hạn của việc tự do tư tưởng nên trong tương lại việc bức tượng Nàng tiên cá bị phá hoại chắc sẽ còn tái diễn.

1496138202_20170530-105259-l_47mb

Thế nên coi việc phá hoại bức tượng Nàng tiên cá là trẻ trâu hay là tự do ngôn luận thì … còn phải tùy góc nhìn, và còn phải tranh luận nữa. Theo đúng tinh thần của xứ ĐM đấy.

Trộm nghĩ cái này mà xảy ra ở xứ Đông Lào thì xác định…

Nguồn ảnh: thelocal.dk

The story game

IMG_0101

My Mundus Journalism 2016-2018 class had a farewell party yesterday. A small party with pizza, beer and wine delivered with a thoughtful lecture of Hans-Henrik Holm. It was a day full of warmness and love between classmates, since from now on, we will never have a class with 80+ people again, separating altogether into 4 different groups in 4 countries. A bit sad, a bit emotive but we still keep smiling till we say goodbye. Time flies, I’m still feeling the first day at school was just yesterday, or a day from last month.

IMG_0104

At the end, we played a game when every person had to answer a question from a list, telling the story or their perspective about life. My question was:

What do you want people to remember about you?

Well, I’ve never thought about it before. It was hard to think of an answer right away so I decided to give a funny but stupid answer, just for fun. Then on my way cycling home, I spent my time to find the right answer.

And I realize at this time, all I want to be remember is simple, not something heroic or greater than life. If I am asked with this question again, I will answer:

I just want to be remember as a guy who made the people he meets in his life happy, no matter how much he can.

Một nửa giấc ngủ trưa

Chú Nam, hồi vài tháng trước, trong một cuộc gọi điện về nhà của mình, bảo rằng 2 năm học rồi sẽ qua nhanh “như một giấc ngủ trưa”.

Nếu nghĩ như vậy, thì bây giờ mình đã đi được một nửa giấc ngủ trưa.

Tầm gần 3 tuần nữa thôi, thi xong môn cuối cùng là năm học đầu tiên chính thức kết thúc. Còn hôm kia là buổi học cuối cùng ở Aarhus này, môn MJR, vẫn ngủ gật trong giờ như mọi khi và bức hình của buổi học cuối cùng vẫn thiếu mình. Mọi thứ vẫn như cách đây 4 năm trước. Ngày hôm qua là kỉ niệm 4 năm ngày học cuối cùng ở IR, tấm hình đen trắng cắt ra từ clip, được FB nhắc lại. Một sự trùng hợp kì lạ. Cho một tháng 5 lúc nào cũng nhiều kỉ niệm.

580262_10151586701648397_1617945958_n

Chẳng ngờ được, 9 tháng đã qua, thấm thoát. Khi mình còn chưa cảm giác hoàn toàn biết hết về thành phố này, về những con người ở đây, về đất nước này thì lại sắp phải rời đi. Rồi lại phải bắt đầu cuộc sống mới ở một thành phố khác, ít nhất là trong gần 1 năm nữa.

Cảm giác không đầy đủ này, vì thời gian không đủ hay vì người ta đã phí bao nhiêu thời gian ở đây? Thay vì ra ngoài và khám phá lại ở nhà và gặm nhấm những ngày một mình?

And we say goodbye again, when the summer comes.

Pancakes on the run

Have you ever heard of the Pancake-Eating-Running-Festival? It may sound strange to citizens of Aarhus, but it did happen here last Tuesday at Studenterhus Aarhus.

The festival, which is widely popular in the Netherlands, was organised for the first time in Aarhus, and the whole of  Denmark. Britt Van Veggel, who brought the festival to Aarhus, was a familiar participant and organiser in similar events in the Netherlands. The Dutch student missed the atmosphere of pancake races when she was in her exchange semester here, so decided to organise the very-first Pancake-Eating-Running-Festival here in Aarhus, where pancakes are favoured by most Danes, and the environment of the city is widely open to new ideas.

What’s it all about?
A Pancake-Eating-Running-Festival is quite simple. Within 30 minutes, participating teams of three have to run around two floors, along a long hall with staircases on both sides to a table placed on each level. Each team has to organise who will eat and who will run.

When a runner reaches a table, someone in the team has to eat a pancake. Once his or her mouth is empty and checked by organisers, that participant (or someone else of the team) has to run to the other table. The team that finishes the most pancakes in 30 minutes is the winner.

Get your pancake done quickly
Eat those pancakes as quickly as you can!

Herculean preparation 
The event took Veggel one and a half months to prepare, from finding a place and looking for volunteers, to creating events on Facebook and buying the elements needed for the run. Due to some misunderstandings from the shipping agent, Veggel had to bike around Aarhus to buy the pancakes, not just 10, but 400 hundred for the race! Veggel recalls clearing the shelves of pancakes at all the stores she went to, once taking up to 80 pancakes. “I had to tell the cashier I was super hungry,” says Veggel.

However, Veggel did not organise everything by herself. She had support from another 10 volunteers, a sponsorship from iMentor Aarhus via Steffan Schmid, and an app for checking pancakes coded by her Dutch friend, Frank Van Hoof.

Pancakes to be served
The help of volunteers was essential

 

The players
There were 18 participants (or 6 teams) to join in the race. Most of them were Science and Technology students; some were internationals.

See some funny moments of the race below.

Run, pancake lovers, run 2
“I am getting that pancake!”
Open your mouth
“Did you finish? Open your mouth!”
Run, pancake lovers, run
Run Forest, run!
A fun race
The stairs were the hardest part

The winner was Team Olympic, finishing 47 pancakes in 30 minutes! This was the first Danish record and surprisingly also the world record in Veggel’s experience. This was a bit ahead of the last record that Veggel had seen, of only 39 pancakes!

Result of the race
Announcement of the winners

Team Olympic is made up of Rune Gadegaard, Frederik Hvilshoj and Kristoffer Madsen. Three best mates thought they might be a strong team, so participated to find out that this was their game. After finishing 47 pancakes in half an hour, though all were full, everybody was able to save some space in their stomach for beer (not pancakes, of course!). Frederik, who ate the most among three with 18 pancakes, already thought about their readiness for future pancake-eating-running races. But they may take more training to get to the next level: 50 pancakes!

Team Olympic, the winner
The winning team, ready for beers!

To Britt Van Veggel, this event was one of her last activities in Aarhus before she leaves in January. However, with her dedication, Veggel is always ready to come back and help organise future pancake-eating-running festivals.

Britt Von Veggel, the organizer
A big Hi-5 for Veggel for organising

The Pancake-Running-Festival was held at Studenterhus in Aarhus on December 13. Check out this Youtube video from an event in the Netherlands.