It was a different New Year in Hungary

Chia sẻ bên bàn ăn

Someone used to tell me that in Western society, Christmastime is for family and New Year time is for friends. When Barni, my Hungarian friend, invited me to his home for this New Year, I got the chance to see a Western New Year with my own eyes.

What’s there at New Year in Hungary?

Đốt pháo hoa năm mới

Like other European cultures, New Year is the time for parties, mostly house parties. I followed Barni to a few house parties hosted by his friends. These parties often have around 10 people, only for close friends or those who are important to the host. Guests often come with small presents for the host along a bottle of wine or champagne. In these parties, people usually have dinner, drink wine and talk. The parties normally last till midnight, especially on New Year’s Eve there is also time for firecrackers and fireworks. In many European countries, people are allowed to buy firecrackers and fireworks during New Year time for celebration. Coming from a place where firecrackers were prohibited long time ago and fireworks are only available for the state, it was an exciting experience for me to light the fireworks and see them lighting up the sky. Unlike our 15-minute firework show back home, stepping into New Year in Europe is to watch the fireworks set by your neighbors, your friends or any people in town for over 1 hour from all around. Families went out, with children getting excited with those light and sound, greeting their neighbors in smiles while saying “Boldog új évet” (Happy New Year in Hungarian). Since it is so easy to travel throughout Europe, many people welcome their New Year in other countries with their friend, like Alicja, my Polish friend who traveled from her hometown near the border of Poland and Czech Republic to Frankfurt in Germany to enjoy her New Year joy with friends whom she met during her exchange in France.

Bóc quà năm mới

Another New Year’s Day

On the first day of New Year, Barni told me to get dressed and follow his family to a New Year party. We drove for around 1 hour to Tahitótfalu, a small town outside Budapest. At first, I thought it was just a family visit as usual, but then it turned out to be different when we arrived. It was an annual gathering of life-long friends. Barni’s parents had some close friends since when they lived together in a same dorm. After graduation, they gather every year on the first day of New Year. The reunion hence becomes a tradition for over 30 years. Every year, they drive to Tahitótfalu, where Mrs.Márti, a friend of Barni’s parents lives, enjoy lencsefozelék (or lentils stew, made from lentils, stewed pork, beef or rabbit with yoghurt and onion). Hungarians believe that eating lencsefozelék New Year’s Day will bring them happiness, luck, health, sucess and love for a whole year. Especially, this lencsefozelék was made with rabbit hunted by Mr.Kecsi, another friend among them. He went hunting a few days before the day then brought the meat to Mrs.Márti to cook. After meal, everybody gathered in the living room, enjoyed desserts made by Mrs.Mária, another member, with tea and coffee. For this reunion, stories are essential, and seem to be endless too. People shared everything with each other, about life, work or interesting journeys over the past year. Sometiems, Mrs.Márti made some games for everyone, like a game when each person had to pick 3 cards from her deck to describe their own year, including what they expected last year, how their last year turned out and what they look forward to in this year. During the day I am here, there was never such a lack of laughter.

Món lencsefozelék
The delicious lencsefozelék

When Barni and his brother were born, they were brought to the reunion along with their parents, and their friends did the same. Therefore, Barni and their children have been friends since their childhood. Another F2 generation have grown up together in the friendship of their parents, being good friends for over 20 years. They might not see each other often but they help each other al ot in life, for example Barni’s job was introduced by one of his parents’ friend in the group. Or the F2 are helping one member of them to move to Budapest without the help of their parents.

Trò chơi mô tả năm qua bằng 3 tấm hình của bác Márti
How I told about my 2017 and my expectation for 2018

“They are like my 2nd family, though we don’t have any blood relation. For some people here, this reunion is the only chance to see each other in a year so though they may live far away from here or they may be busy, people still make time for this day and try to spend a whole day here”, said Barni. This year, due to family issue, one member could not come, he called to every single person to send greetings.

Mọi người quây quần chia sẻ với nhau

When people left, Mrs.Márti invited her friends to join her idea that everyday, each person will write what they are grateful for in life and drop it into a jar till the next year’s reunion when they open the jar and read this to everyone.

Nhóm bạn cùng gia đình ngày họp mặt

Though only being here as a guest, I could feel the warmth and hospitality from everyone. That made a different beginning for my 2018. On the way home, I somehow thought of stereotypes about Western society, about relationships, about friendship, about family. I just realized it is only a few weeks to Tet, Vietnamese Lunar New Year, which is the time for reunion.

Hungary, 2018 Jan.

Tác giả chụp ảnh cùng với gia đình

Advertisements

Trẻ trâu hay là tự do ngôn luận?

Báo The Local của Đan Mạch hôm nay đưa một tin chấn động:

“Biểu tượng Nàng tiên cá của Copenhagen bị phá hoại để phản đối việc đánh bắt cá voi”

Chấn động thật, khi bức ảnh đăng kèm cùng bài báo là hình ảnh bức tượng Nàng tiên cá bị bôi bẩn bằng sơn đỏ, kèm với lời nhắn của thủ phạm “Đan Mạch, hãy bảo vệ những chú cá voi của quần đảo Faroe”.

2a862133ad69e05c1b3b09ee2b25bafb36c20c669a38a8bc29b56c9a71660b76

Nói thêm về bức tượng Nàng tiên cá, hay được gọi là “Little Mermaid”. Đây là biểu tượng của thành phố Copenhagen và Đan Mạch, giống như Merlion của Singapore hay Manneken Pis (chú bé đi tè) của Brussels vậy. Little Mermaid thường được xem là địa điểm phải đến mỗi khi đi du lịch đến Copenhagen, dù từ trung tâm đi bộ ra mất khoảng … 20-30 phút. Bức tượng là đóng góp của Carl Jacobsen cho thành phố để tỏ lòng tri ân tới Hans Christian Andersen sau khi thưởng thức vở ballet Nàng tiên cá dựng từ câu chuyện cùng tên của ông. Thường du khách khi đến thăm bức tượng sẽ hay … thất vọng vì bức tượng nhỏ quá, chỉ cao khoảng 1.25m và nặng tầm 175 kg, lại xám xịt và đứng cô đơn trên một tảng đá, nói chung là … không được hoành tráng theo tiêu chuẩn biểu tượng cho lắm.

Chắc hẳn hành động này, theo như lời nhắn, là để phản đối việc săn bắt cá voi trên quần đảo Faroe, một vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, dù việc săn bắt này vốn là truyền thống lâu đời của dân trên đảo.

1496137804_20170530-084135-l_69mb

Cảnh sát Copenhagen hiện đã bắt tay điều tra vụ việc. Đây không phải là lần đầu tiên bức tượng này bị phá hoại. Ngoài việc bị sơn bậy lên nhiều lần, đầu của bức tượng đã bị … đánh cắp hai lần vào năm 1964 và 1998, trong khi một cánh tay đã từng bị bẻ trộm vào năm 1984. Ngoài ra, Nàng tiên cá còn bị ném xuống biển vài lần. Thậm chí, để phản đối Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập EU vào năm 2004, ai đó là trùm khăn burqa (khăn trùm đầu của Hồi giáo) lên đầu của Nàng tiên cá. Hai năm sau đó, vào ngày 8/3/2006 ai đó lại nhét vào tay nàng một cái … dương vật giả, đổ sơn xanh và ghi chữ “March 8” như để chào mừng ngày Quốc tế Phụ nữ vậy. Có vẻ như Nàng tiên cá bé nhỏ đang ngày càng trở thành mục tiêu ưa thích cho các hoạt động phá hoại, một số nhằm vào mục đích chính trị.

1496137971_collage33

Dĩ nhiên, người dân và chính quyền Copenhagen rất bất bình. Một di sản quốc gia như bức tượng Nàng tiên cá thì không thể bị xâm phạm lố bịch như vậy. Sau khi kiểm tra camera an ninh, hi vọng cảnh sát sẽ tìm được thủ phạm.

Tuy nhiên, tại sao sau bao nhiêu lần bị phá hoại, người ta vẫn chưa có biện pháp bảo vệ Nàng tiên cá cho phù hợp?

Để giải thích điều này, mình nghĩ có thể dựa vào việc Đan Mạch là một xã hội tự do tư tưởng (liberal), mọi người đều có thể biểu đạt suy nghĩ và tư tưởng của mình. Tự do tư tưởng ở Đan Mạch lớn đến mức biến quốc gia này trở thành nơi nảy sinh rất nhiều ý tưởng cho thế giới, ví dụ như Đan Mạch là quốc gia đầu tiên cho phép hôn nhân đồng giới vào năm 1989, quốc gia đầu tiên có “đại sứ kĩ thuật số” (Digital Ambassador – một chức vụ chuyên làm công tác ngoại giao với các tập đoàn công nghệ). Ở Đan Mạch, tự do ngôn luận được đảm bảo tối đa, miễn là có chứng cứ hoặc lập luận thuyết phục, người ta có thể chỉ trích cả Hoàng gia Đan Mạch (vậy nên vài lần mình thấy gia đình hoàng gia … lên báo lá cải). Mức độ tự do tư tưởng cho phép người dân Đan Mạch có thể nói bất kì điều gì mình suy nghĩ, miễn là dựa trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau. Và sự tự do này cho phép xã hội Đan Mạch có những “thử nghiệm xã hội” (social experiment) mà tiêu biểu là Christiania Town (mình sẽ viết thêm về nơi này khi có thời gian).

Nhưng đôi khi người ta tự do quá lại không phân biệt được ranh giới giữa việc phá hoại và việc thể hiện quan điểm. Mình thì nghĩ với những di sản quốc gia hoặc biểu tượng văn hóa của một cộng đồng thì không nên xâm phạm như thế. Nhưng có lẽ ở Đan Mạch người ta vẫn còn đang tranh cãi đâu là giới hạn của việc tự do tư tưởng nên trong tương lại việc bức tượng Nàng tiên cá bị phá hoại chắc sẽ còn tái diễn.

1496138202_20170530-105259-l_47mb

Thế nên coi việc phá hoại bức tượng Nàng tiên cá là trẻ trâu hay là tự do ngôn luận thì … còn phải tùy góc nhìn, và còn phải tranh luận nữa. Theo đúng tinh thần của xứ ĐM đấy.

Trộm nghĩ cái này mà xảy ra ở xứ Đông Lào thì xác định…

Nguồn ảnh: thelocal.dk

When stand-up comedians make their stand

2016 Nov - Stand-Up Comedy-11 (Conrad)
Every Sunday night in the heart of Aarhus, people hear laughs coming from a small cocktail bar named Alberts. That joyfulness is the result of English Stand-Up Comedy Aarhus, a community of stand-up comedians that started in March 2016, founded by Conrad Molden and Jacob Taarnhoj.

2016 Nov - Stand-Up Comedy-4

Belly laughs on a Sunday evening

A diverse audience 
A normal show at Alberts lasts from 20:00 to 22:00. It’s not an one-man show, but is rather an open-mic night when the audience get to meet several comedians making their stand in 5-10 minute slots. Though most of the comedians are Danish or British, there are also other nationalities: Irish, American, Finnish, Belgian and even Chinese, despite stand-up comedy not having an identity in China. Nationality varies in the audience too – only 20-25% are Danish, while others are from the international community in Aarhus, mostly from other European countries.

Speaking with Jutland Station, Molden recalled when the show began. As two young men who love telling jokes and making people laugh, he and Taarnhoj teamed up with a few others to make the event happen. At first, it was small. But then, by word of mouth, the show started becoming more popular as more people got to know about it. Now, it’s official, and people can attend for high jinks every Sunday night. Or, if they dare, try their hand at some stand-up comedy themselves.

“Everyone can do stand-up,” enthused Molden. So if you are up for it, you are just a phone call or message away from giving it a go on Sunday.2016 Nov - Stand-Up Comedy-6

One of the brave ones who took on the challenge of cracking us up 

Is it easy to do stand-up comedy?
When a stand-up comedian speaks on stage, everything he says seems to be spontaneous. But in reality, everything is prepared beforehand. Comedians always think about what they will say, and practice before the show. Once on stage, they create the illusion of spontaneity. However, they are also flexible, and new jokes may enter their routine at any time, maybe due to something they didn’t expect, like the reactions of the audience.

Molden says his formula for being a good stand-up comedian is talent + work attitude. This means that good comedians must be persistent and put a lot of work in. Before the show, he writes down every idea that he thinks can make people laugh. Then practice makes perfect. After the show, he generally asks the audience for feedback.

“There are things you can not realise when you are on stage,” says Molden. Besides, a good comedian needs to “have fun with himself”, added Taarnhoj. “If you don’t have fun with your jokes, your audience won’t. So you have to feel the moment,” expressed Taarnhoj when describing what he thinks makes a good stand-up comedian. Hence, you definitely don’t need any ‘stand-up comedy degree’ from school!

Taarnhoj and Molden

Laughing at the same thing, no matter where
It’s hard to be sure what people think of the show. Though the audience keeps quiet at some jokes, Molden thinks they receive good feedback more often than not. To Molden and Taarnhoj, Aarhus is a great place for stand-up comedy due to its energetic atmosphere and the open-minded international community they have as an audience.

Said to be the first international stand-up comedian in Aarhus, Molden believes that a great thing about stand-up comedy is that it gets a lot of people from different countries to laugh at the same thing. In return, stand-up comedy brings him a little recognition when encountering his audience on the street, as well as some paid gigs performing for international communities in other places, like Odense and Copenhagen.

Molden and Taarnhoj told Jutland Station about their hopes for future. Both wish to have more internationals on stage, more helping hands, and more fame in the community so that they don’t have the need to create events on Facebook. And of course, more good shows.

After some good talks and laughs with these guys, Molden’s last words were: “You can even perform if you want, just let me know and we’ll practice.” Maybe someday I will…


Alberts Bar is located in Store Torv 3, Aarhus C. Try their amazing cocktails while you enjoy the English Stand-Up Comedy Show, which is held every Sunday from 20:00-22:00. Entrance is free. Visit the Facebook page for more details on the event, and drop them a message if you are up for the challenge of getting on stage!

Tuyết đầu mùa

20161108082052_img_9880-01

Tuần trước có tuyết rơi.

Chiều thứ hai khi đạp xe đi học, tôi bắt đầu cảm thấy những hạt tuyết bay trong gió, giống như mưa vậy, nhưng không ướt tí nào. Nhưng lúc đó tuyết chỉ rơi tầm vài tiếng, nên vẫn chưa cảm nhận được hẳn tuyết là như thế nào. Mấy bạn trong lớp thì rất phấn khích, nhất là các bạn ở châu Phi và châu Á, những người chưa thấy tuyết bao giờ.

Đến đêm hôm ấy, khi tỉnh giấc giữa đêm, tôi mới thật sự cảm nhận được tuyết là như thế nào. Lúc đó tuyết rơi dày, tầm 4 giờ sáng nhìn ra ngoài thì tuyết đã rơi dày, phủ kín cả mặt sân trước nhà. Tôi choàng dậy, chạy ù xuống sân trong cái lạnh dưới 0 để nhìn tuyết rơi lần đầu tiên trong đời. Tuyết trắng, mịn và lạnh như đá bào vậy. Cuối cùng sau 25 năm trời cuối cùng cũng đã thấy tuyết lần đầu tiên trong đời.

Sáng thứ ba, tuyết vẫn còn rơi và ngày càng dày hơn nhưng mặt trời đã lên. Ánh nắng mặt trời buổi sớm trong trời tuyết rơi làm mọi thứ lung linh hẳn. Tôi cứ nhìn ra cửa sổ mãi, lại tranh thủ vớ lấy máy ảnh bấm lấy bấm để cho cái khoảnh khắc tuyệt diệu đó.

Từ giờ đến mùa đông chắc tuyết sẽ còn rơi nhiều. Khi tuyết rơi dày hơn hẳn cảm giác sẽ rất khác.

Và giá như có người để ngắm tuyết chung, cảm giác cũng sẽ rất khác.

Đổi giờ

aarhus-6

Chủ nhật rồi là ngày đổi giờ, từ giờ mùa hè sang giờ mùa đông (tiếng Anh là End of Daylight Saving Time/European Summer Time). Có nghĩa là vào lúc 3h A.M ngày chủ nhật cuối cùng của tháng 10, tất cả đồng hồ sẽ được chỉnh lùi 1 giờ so với giờ hiện tại, GMT+2 sẽ trở thành GMT+1. Chuyện đổi giờ này diễn ra hàng năm ở các nước Châu Âu, Bắc Mỹ và một số nước rải rác trên thế giới. Việc có giờ mùa hè/giờ mùa đông này nhằm điều chỉnh lịch sinh hoạt của con người theo thời gian chiếu sáng của mặt trời. Vào mùa hè, thời gian chiếu sáng dài hơn, mặt trời mọc sớm và lặn sớm hơn nên đồng hồ sẽ cộng thêm 1 giờ trong khi vào mùa đông khi mặt trời mọc và lặn muộn hơn, đồng hồ quay lại một giờ. Điều này giúp tiết kiệm năng lượng chiếu sáng cũng như không lãng phí thời gian làm việc của con người

Nói theo các bạn EM của tôi, từ giờ chúng ta sẽ có thêm một giờ để ngủ, ngủ muộn hơn một giờ nữa. Nghĩ thì cũng hợp lý, mấy hôm nay dậy 7h sáng mà trời vẫn còn tối om. Trong khi tầm 6h thì trời đã nhá nhem tối. Tôi từng quen với việc vặn đồng hồ tới hay lùi này hồi còn ở Nippon Maru, khi tàu đi qua các múi giờ khác nhau. Nhưng chuyện giờ theo mùa này thì khác, kể ra việc báo cho bạn bè hay gọi về nhà bảo từ nay con cách cả nhà 6 giờ thay vì 5 giờ cũng khá thú vị.

Đổi giờ thì cũng có nghĩa là mùa đông sắp đến. Nghe đồn sắp có tuyết. Còn mùa đông năm nay được dự báo sẽ rất lạnh.

Cái chuyện đổi giờ này, bây giờ thấy 12h trưa bên châu Âu mà tính ở nhà đã 6h tối thay vì 5h chiều kể ra cũng có chút gợn trong lòng. Nói một cách ngôn tình thì “tôi xa Việt Nam thêm 1 giờ nữa” hay “chúng ta xa nhau thêm 1 giờ nữa”. Nghe cách trở làm sao.

“Kì nghỉ khoai tây”

img_20161020_145351023

Tiếng Anh thì gọi là “potato holiday” hay “potato week”. Đó là một trong những kì nghỉ lễ của các trường học tại Đan Mạch, thường diễn ra vào tuần thứ 42 trong năm. Kì nghỉ này bắt nguồn từ ngày xưa khi học sinh được nghỉ học một tuần để phụ giúp gia đình thu hoạch khoai tây. Cũng có ý kiến cho rằng ngày xưa thời gian này là thời gian ăn mừng sau vụ thu hoạch khoai tây lớn nhất trong năm nên học sinh được nghỉ học. Nó không khác gì với “autumn break” thường thấy ở một số nước khác. Tôi đoán rằng ở Đan Mạch tầm giữa tháng 10 là thời gian thu hoạch khoai tây quan trọng nên rất có thể mấy tuần sau khoai tây sẽ đại hạ giá, lúc đó sẽ canh me đi siêu thị mua về nấu canh, hehe.

img_20161018_074957

Tôi đang ở trong tuần thứ 42, ở trong “potato week”, thế nhưng…chẳng có kì nghỉ nào cả. Dù lớp học tiếng Đan Mạch được nghỉ nhưng đám sinh viên Mundus chúng tôi vẫn đi học bình thường. Quan sát thì thấy một số lớp khác vẫn đi học bình thường. Vậy nên tôi đoán rằng kì nghỉ này không bắt buộc trong năm, một số nơi có thể linh động được. Còn với đám Mundus chúng tôi, có lẽ 5 ngày nghỉ sau khi nộp tiểu luận của thầy Roger đã thay thế cho tuần nghỉ này. Dù sao, vài người trong lớp vẫn khá tiếc rẻ.

img_20161019_090604440

Aarhus tuần này trời hay mưa và âm u. Không phải loại mưa xối xả như ở Sài Gòn, mà mưa cứ lất phất nhè nhẹ như vòi hoa sen. Giá mà có nắng thì lãng mạn biết bao, vậy mà bầu trời chỉ toàn một màu xám xịt. Những ngày đi học đạp xe trong tiết trời như vậy mà tai nghe vang lên mấy bản nhạc của Shigeru Umebayashi thì…thôi rồi. Nhưng không hiểu sao hôm thứ 5 lại là một ngày trời đẹp lạ thường. Tôi thức dậy khi trời đang tạnh mưa dần, và có ánh nắng! Lần đầu tiên thấy yêu ánh nắng biết chừng nào. Thức dậy rồi mà cứ ngồi cửa số ngắm ánh nắng, ngắm cả bóng của giọt mưa trên khung cửa sổ nữa. Đến khi học xong buổi trưa thì nắng lên, một ngày tuyệt đẹp, hiếm hoi trong nhiều tuần u ám. Thế là tôi không về nhà vội mà đạp xe lang thang chụp hình cho đã. Lúc này thì lá đã chuyển vàng nhiều hơn, mới cảm nhận được đúng là mùa thu châu Âu.

img_20161020_082413

Dĩ nhiên vì nó là ngày nắng hiếm hoi nên sang ngày hôm sau trời lại mưa dầm cả ngày. Đôi khi tôi tự hỏi với thời tiết như thế, người ta thu hoạch khoai tây kiểu gì? Và nếu có “kì nghỉ khoai tây”, chắc mấy người yêu nắng ấm cũng trốn xuống phía nam chứ không ở lại làm gì.

img_20161020_145307741

Thư Aarhus – Khi mùa thu đến

img_20161012_210624

Tháng mười.

Nghe dân địa phương bảo tháng mười là trời Aarhus vào thu. Quả thật đúng vậy, từ đầu tháng mười là cây cỏ bắt đầu đổi sắc. Do khí hậu thất thường của mình mà ở Đan Mạch cho đến lúc này sắc thu vẫn chưa rõ rệt hẳn, cây vẫn còn rất xanh, chỉ có lác đác sắc vàng và đỏ ở vài nơi. Để chờ cho cả con đường lá vàng thơ mộng như người ta hay thấy ở trời Âu thì chắc còn lâu.

Và do cái khí hậu không giống ai này, ở Aarhus bây giờ hầu như không còn nắng. Cả bầu trời phủ mây xám xịt, hiếm lắm mới có ánh nắng lộ ra trong một thời gian ngắn. Bây giờ thì mình mới hiểu tại sao các bạn Tây lại thích phơi nắng như thế. Trời thế này thì làm mình cũng nhớ ánh nắng. Cô bạn trong lớp học tiếng Đan Mạch người Ukraine cũng chia sẻ điều tương tự. Cô nói mùa đông ở bên ấy dù lạnh nhưng tràn ngập ánh nắng chứ không âm u như bên này. Mới tháng trước nhiệt độ còn khoảng 19,20 độ thì bây giờ chỉ còn 7,8 độ thôi. Về nhà là phải mở lò sưởi và mang thêm một lớp áo, găng tay và khăn khi ra ngoài.

Mà cũng do thời tiết ở Aarhus dở hơi nên trời hay mưa, một cách thất thường. Mưa không lớn nhưng cứ lất phất cả ngày. Những ngày mưa là những ngày rất lạnh, rét như miền Bắc mùa đông vậy. Cái lạnh nó thấm cả vào xương, những ngày đạp xe đi làm về có lúc phải đạp thật nhanh để xua cái rét ra khỏi người. Còn khi ngủ dậy vào buổi sáng thì không hề muốn ra khỏi giường tí nào.

Trời mà càng rét thì người ta càng suy nghĩ nhiều hơn.